De Windhond
De Windhond
De Windhond
De Windhond
De Windhond
De Windhond
De Windhond
De Windhond
De Windhond

De Molenaar en zijn beroep

De Molenaar en zijn beroep

Molenaar (In verschillende dialecten en ook wel in het Nederlands mulder) is al een eeuwenoud zelfstandig beroep. Meestal werd het maalbedrijf van vader op zoon overgedragen.

Een korenmolen was vroeger een bijna onmisbaar onderdeel van de voedselvoorziening van een dorp waardoor de korenmolenaar in de dorpsgemeenschap een belangrijke positie innam. Voor 1813 was de molenaar meestal pachter van een korenmolen en was de lokale adel, een gasthuis of het stadsbestuur eigenaar van de molen. Na 1813 werden de meeste molenaars eigenaar van de molen die ze bemaalden

Ambacht
Het ambacht van korenmolenaar heeft vele facetten. Hij heeft bijvoorbeeld niet alleen verstand van het malen van graan, maar moet als windmolenaar ook verstand hebben van het weer. Hij moet de wolkenvormen goed kennen om te weten wanneer hij de windmolen nog verantwoord kan laten draaien. Wanneer de molen bij te sterke wind op hol slaat bestaat het risico dat de molen in brand vliegt. Vroeger verloor hij dan ook voor lange tijd zijn inkomstenbron. Naast het malen van graan en het omgaan met de grillen van het weer moet een molenaar de molenstenen goed kunnen scherpen. Dat is iets wat regelmatig nodig is om een goed product te kunnen krijgen. De patroon van de molenaars is Victor van Marseille.

Boerengemaal
Er was ook verschil in molenaarsbedrijven. Dit hing nauw samen met het gebruik van de molen. Sommige molenaars maalden alleen voor de bakkers. Anderen gebruikten hun molen om naast het graan voor de bakkers ook voor het vee van de boeren te malen, het zogenaamde boerengemaal. Dit gebeurde praktisch overal op de molens in de wat kleinere dorpen.

Betaling in natura
Vroeger werd de molenaar niet betaald in geld maar in natura (goederen). Hij schepte uit iedere zak die hij gemalen had wat meel voor eigen gebruik of voor verdere verkoop (het scheprecht). De molenaars met een boerengemaal hadden het in de winter, als het vee op stal stond, erg druk. Als er dan genoeg wind stond, werd er dag en nacht gemalen. Tijdens windstille periodes waren er geen inkomsten en werd de tijd nuttig gevuld met bijvoorbeeld onderhoud of reparaties aan de molen of de maalstenen. Vaak ook had de molenaar ter aanvulling op zijn inkomen een nevenberoep zoals kastelein, bakker, kolenhandelaar of hield hij er wat varkens of kippen bij.

Molens in Nederland
Vroeger stonden er in Nederland ongeveer 10.000 molens. In elk dorp waren er wel één of meer korenmolens om in de eerste levensbehoeften van de bewoners te kunnen voorzien, namelijk graan tot meel te malen om het dagelijks brood te kunnen bakken.  Tevens was de molen een ontmoetingsplaats voor de dorpsbewoners. Later kwamen voor veevoer de zogenaamde hamermolens, die motorisch werden aangedreven en de onderhoudsgevoelige maalstenen overbodig maakten. Tevens deed ook het mengvoeder zijn intrede, zodat de molenaar meer handelaar werd. Er is nu nog maar een klein aantal mensen beroepsmolenaar, die uitsluitend voor menselijke consumptie maalt.

Momenteel zijn er in Nederland nog ongeveer 1200 molens over. Die zijn voor het grootste gedeelte eigendom van gemeenten of stichtingen en worden met behulp van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed onderhouden. Sinds 1923 is de Vereniging 'De Hollandsche Molen' actief op het gebied van het Nederlandse molenbehoud. De Vereniging heeft een eigen website met een database van alle Nederlandse molens.

Voor het behoud van een molen is het belangrijk dat hij regelmatig draait. Veel van de bestaande molens draaien wekelijks dankzij de inzet van vrijwillige molenaars, zodat men gelukkig nu nog kan zien hoe vroeger met de molens gewerkt werd. Om het eeuwenoude ambacht van molenaar op nieuwe generaties over te kunnen brengen, is in Nederland sinds 1972 het Gilde van Vrijwillig Molenaars (GVM) met een speciaal lesprogramma voor molens actief. Als de nieuwe molenaar bij het examen van De Hollandsche Molen blijk heeft gegeven van voldoende kennis en vaardigheid, krijgt hij of zij het door de overheid erkende getuigschrift van De Hollandsche Molen uitgereikt.

Korenmolen De Windhond heeft 4 gediplomeerde molenaars die bij toerbeurt draaien en koren malen voor de verkoop in de molenwinkel.

Sponsoren & Donateurs

Top's edel gebak Soest  BilthovenElbertse Orgelmakers B.V.MegaMix Midden Nederland B.V.Markt Oude AmbachtenVan der Meer B.V.
Huisstijl: Linda Hilhorst - Fotografie: Jaap v/d Broek - Webdesign: RETO Internetburo Copyright Stichting De Windhond 2017